اگر چند دهه به عقب برگردیم، تهران را با میدانها و خیابانهایی میبینیم که بسیاری از آنها امروز دیگر همان شکل قدیمی را ندارند. یکی از همین قابهای تاریخی، تصویری از «میدان مخبرالدوله» در اواخر دهه چهل است؛ عکسی که «هریسون فورمن» ثبت کرده و بخشی از حالوهوای تهران آن روزها را به تصویر میکشد.
میدان مخبرالدوله، پیش از آنکه به چهارراه تبدیل شود، یکی از میدانهای قدیمی تهران بود که به یاد «مخبرالدوله هدایت» نامگذاری شد؛ چهرهای سیاسی که در دوره رضاشاه پهلوی ریاست دولت را نیز بر عهده داشت. این میدان در گذر زمان تغییر شکل داد و امروز این محدوده را میتوان در حدفاصل خیابان جمهوری اسلامی و خیابان سعدی پیدا کرد؛ جایی که دیگر خبری از میدان قدیمی با همان فرم و ساختار نیست.
اما چیزی که این عکس هریسون فورمن را جذاب میکند، فقط یک نام و موقعیت جغرافیایی نیست. تصویر، بخشی از تهران اواخر دهه چهل را نشان میدهد؛ شهری که در حال گسترش و تغییر بود و بسیاری از میدانها و گذرهای قدیمی آن کمکم جای خود را به خیابانها و چهارراههای جدید میدادند.
حالا تماشای این عکس قدیمی فرصتی است برای مقایسه دو چهره از یک نقطه؛ میدان مخبرالدوله در روزگاری که هنوز میدان بود و محدودهای که امروز در میان خیابان جمهوری اسلامی و خیابان سعدی قرار گرفته است. شاید جالبترین بخش ماجرا همین باشد که یک نقطه از شهر میتواند در طول چند دهه، چهرهای کاملاً متفاوت پیدا کند.