آیا میدانستید طول قنات‌های ایران 10 برابر محیط کره زمین است؟

آیا میدانستید طول قنات‌های ایران 10 برابر محیط کره زمین است؟

به نقل از یک دبیر تاریخ در اینستاگرام، شاید برایتان جالب باشد بدانید که اگر طول میله ها و کوره هایی که نیاکانمان فقط درون مرزهای سیاسی امروزی ایران برای ساخت قنات (کاریز) حفر نموده‌اند را بسنجیم متوجه میشویم که طول قنات های ایران بیش از 9 برابر محیط کره زمین و تقریبا برابر با فاصله زمین تا کره ماه است.

آیا میدانستید طول قنات‌های ایرن 10 برابر محیط کره زمین است؟

کی پلاس

از سه هزار سال پیش، کشاورزان ایرانی که در مناطق خشک و کویری کشور زندگی می‌کردند، دست به ابتکاری نوین زدند تا بتوانند در روزهای خشک و بی‌آبی، زمین‌های خود را سیراب کنند. در این ابتکار که شاهکار معماری ایرانی محسوب می‌شود، کشاورزان به حفر قنات یا کاریز پرداختند تا آب را از چشمه‌های جوشان به نقاط خشک و کم آب تحت کشت خود بکشانند؛ راهکاری که به‌زودی در سراسر جهان گسترش یافت.
حالا از میان 40هزار قناتی که امروز هم در ایران فعال هستند، 11 قنات بی‌نظیر ایرانی در فهرست میراث جهانی یونسکو قرار گرفتند.

1. قنات قصبه گناباد

قنات قصبه گناباد با عمق 300متر، عمیق‌ترین مادرچاه جهان و با 2500 سال قدمت، به‌عنوان قدیمی‌ترین و البته پرآب‌ترین قنات در سراسر دنیا به ثبت رسیده است. بیش از 470 حلقه چاه در طول مسیر حفر شده تا مانع کور شدن چاه‌ها به دلایل مختلف شود. این قنات با مسیری پیچاپیچ و هزارتو، عمیق و تاریک همچنین فضایی وهم‌انگیز، نشان از سبک قنات‌سازی پیشینیان دارد. سفالینه‌های یافت شده در مسیر قنات، پیشینه آن را به دوره هخامنشیان باز می‌گرداند. گناباد در سال‌های دور صاحب هیچ قنات و چاه دیگری نبود و قنات قصبه همان کاریزی است که زندگی و آبادانی را به این شهر مهم امروزی هدیه کرده است.

 

2. قنات باغ زارچ یزد

قنات زارچ با 120 کیلومتر طول و 2.115 حقله چاه، طولانی‌ترین قنات ایران است. این قنات 3 هزار ساله، در عمق 23 متری زمین حفر شده و تا 150 سال پیش آبدهی خوبی داشت. اما حفر چاه‌های متعدّد در طول مسیر این کاریز، سطح آب در آن را به‌ شدت کاهش داده است که توجهات جهانی به این قنات، می‌تواند باری دیگر آن را احیا کند.

 

3. قنات بلده فردوس

قنات بلده در فردوس، متعلق به دوره ساسانی است. هرچند سفالینه‌های یافت شده در اطراف قنات، پیشینه آن را 2000 سال پیش تخمین می‌زند. کاریز بلده15 رشته قنات و 4 چشمه را درکنار هم قرار داده و جوی پرآبی را تشکیل می‌دهد. این قنات، مادر روستاهایی همچون باغستان بالا و پایین و اسلامیه بوده و در طول 35کیلومتر مسیر خود،2.382 هکتار زمین کشاورزی و 1800 قطعه باغ را احیاء می‌کند.

 

4. قنات گوهرریز جوپار کرمان

قنات گوهرریز با قدمتی 750ساله، متعلق به دوره صفوی است و امروز از فعال‌ترین قنات‌های جوپار محسوب می‌شود. این قنات با 129حقله چاه، در طول مسیر 3.750متری خود، حدود 330هکتار از اراضی و باغات را آبیاری کرده و آب شرب شهر و روستاهای مسیر را تأمین می‌کند. آب این قنات، زیستگاه مناسبی برای ماهی سفید کور است.

 

5. قنات حسن آباد مهریز

این قنات متعلق به قرن هشتم میلادی است. قنات حسن آباد در عمق کم حفر شده و ویژگی منحصربه‌فردش این است که در طول مسیر کانال، لایه‌های گچی و نمکی تشکیل نمی‌شود، به ‌همین دلیل، آب این قنات با بهترین کیفیت به آخرین مقصد خود می‌رسد. از آب این کاریز برای ذخیره در آب انبارها، سیراب کردن باغات و زمین‌های کشاورزی و به‌راه انداختن آسیاب‌های آبی استفاده می‌شود. هرچند امروزه، آب گوارای این قنات، بیشتر در آبیاری باغات استفاده می‌شود.

 

6 و 7. قنات‌های دوقلوی اکبرآباد و قاسم آباد بروات

یکی از دلایل ثبت قنات‌های بم، دوقلو بودن آنهاست. قنات اکبرآباد در روستایی به همین نام و از توابع بخش ریگان بم است که با 35حلقه چاه، در مسیر 1100 متری خود، 16هکتار زمین کشاورزی و باغ را سیراب می‌کند. اما قنات قاسم‌آباد با 50حلقه چاه و در طول مسیر 2.300 متری خود، به 100هکتار زمین کشاورزی آبرسانی می‌کند.

 

8. قنات مزدآباد اصفهان

قنات مزدآباد با قدمتی 2000ساله، دومین قنات کهن ایرانی است که با 18کیلومتر طول در عمق 100متری زمین در مسیری بین شاهین شهر و میمه، حفر شده است. عمق زیاد این قنات موجب شکل‌گیری ویژگی‌های منحصربه‌فردی در آن شده است. مزدآباد شبیه به رودخانه‌ای زیرزمینی است که به‌دلیل تبلورهای آهکی و شکل گرفتن سنگواره‌های استالاگمیت و استالاگتیت، ظاهری شبیه به غار علیصدر همدان به خود گرفته است.

مطلب پیشنهادی: معماری شگفت‌انگیز این بنا در اصفهان را از دست ندهید!

9. قنات وزوان

این قنات نیز از شاهکارهای معماری پیش از ساسانیان است که مادرچاه آن در استان اصفهان، جنوب میمه و در عمق 18متری حفر شده است. وزوان با 64حلقه چاه، مسیری 1200متری را طی و باغات و اراضی بسیاری را سیراب می‌کند. ویژگی منحصربه‌فرد وزوان این است که سدی زیرزمینی دارد که می‌توان دریچه خروجی آن را بست و آب را برای فصولی که کشاورزان نیاز بیشتری به آب دارند ذخیره کرد.

 

10. قنات مون اردستان

قنات مون اردستان با 800سال قدمت، یکی از شکوهمندترین، عجیب‌ترین و شاهکاری در بین قنات‌های ایران و جهان است. این قنات، ویژگی منحصر به‌فردی دارد؛ مون تنها قنات دوطبقه جهان است. در طبقات این قنات، آبی جداگانه جریان دارد که هیچگاه به‌هم برخورد نمی‌کنند. باوجود تخمین قدمتی 800ساله، اسنادی به‌دست آمده که عمر این قنات را به پیش از اسلام و دوره ساسانیان نسبت می‌دهند. اسناد به‌دست آمده، اعجاب‌انگیزی این قنات را بیش از پیش می‌کند.

 

11. قنات ابراهیم آباد

این قنات در راه قم به اراک واقع شده، متعلق به قرن پنجم و ششم بوده و با هوشمندی و معماری عجیبی حفر شده است. این قنات با 348حلقه چاه، 11 کیلومتر طول دارد و علاوه بر تأمین آب شرب روستای ابراهیم آباد، حدود 100هکتار از اراضی روستایی را آبرسانی می‌کند. ویژگی منحصر به فرد ابراهیم آباد، مخروطی بودن آن است؛ این قنات، تنها قنات مخروطی جهان است. رفتن به داخل این غار به‌سبب مخروطی بودن و دسترسی نداشتن به دیواره‌ها، آب‌دهی دیواره‌ها و تاریکی مطلق، کار بسیار سختی است و طی 100 سال گذشته تنها 2 نفر از محلی‌ها توانسته‌اند به داخل آن راه پیدا بکنند.

 

تألیف: لست‌سکند


دیدگاه کاربران
زهرا در تاریخ 09 تیر 1402
گفتند مجوزات ساخت و ساز در حریم مون باعث نگرانی شده
سکوت در تاریخ 09 تیر 1402
بنازم به نیاکان ما باید خالی چه کردند اینها با این همه امکانات نمی‌توانند یک کوچه آسفالت کنند
انسانیت در تاریخ 10 تیر 1402
بسیار مطلب خوبی بود، درود بر لست سکند که سالهاست از مطالبش و تورهاش استفاده کردم و
مطفر باصری در تاریخ 10 تیر 1402
سلام حالا که صبحت از قنات شد حتما یک فکری هم بحال قنات های داریون فارس واقع در جاده خرامه بکنید که تا گذاسته نه چندان دور تا سال ۶۰ و ۷۰ پیش صد هکتار زمین ابیاری میکرد و تعمین اب اشامیدن بود اما همکنون به فراموشی سپرده شد و این دورشته قنات باقی ماند هم دارد به سرعت روح بنابووی میرود باشد روزی که همه ما افسوس این میراث کهن بخوریم و با نابودی این قنات ها ایندگان روزی هزار بار به لعنت کنند
سیروس در تاریخ 10 تیر 1402
ظاهرا شاهان خیلی هم ننگ تاریخ نبودن . از اونا ننگین تر زیاد داریم .
عبدالله در تاریخ 10 تیر 1402
سلام در شهرستان بوانات فارس تمام روستاها دارای چند رشته قنات بودند که همه اهالی روستاها به نسبت از آب آن جهت شرب باغات خود استفاده می‌کردند و در رفاه بودند،متاسفانه بعلت حفر چاه‌های کشاورزی در بالادست (که متعلق به تعداد خاصی از افراد شهرستان هست)تمام قناتها خشک شدوباغها ویران شد و اکوسیستم منطقه بهم خورد...یک عده که چاه تلمبه دارن در ناز ونعمت هستند و بقیه محتاج آب خوردن
مسعود در تاریخ 10 تیر 1402
داراب استان فارس به رشته قناتهای فراوانی دارد یگ رشته که از کنار زنینهای ما میگذرد تا ده سال پیش آب داشت متاسفانه الان خشک شده و در مسیر بعضی جاها کشاورزها قناتها رو پر کردن که به زمینشون اضافه بکنن دریغ از یگ پیگیری اندک از ادارات مسوول
سونیا در تاریخ 10 تیر 1402
چقدرعالی کیف کردم کاشکی..همه چی..
سونیا در تاریخ 10 تیر 1402
چقدر زیبا کاشکی همه چی داشتیم مخصوصا اینارو
سعید کاردوست در تاریخ 10 تیر 1402
کاش حاکمان آن موقع هم دزد بودند
احمد در تاریخ 10 تیر 1402
گناباد علاوه بر قنات قصبه تعداد زیادی قناتدیگر هم دارد که تقریبا همگی فعال هستند یکی دیگه از قنات‌های جالب گناباد قنات دیزخ هست که در عمق چند ده متری زیر زمین محل تقسیم آب داره و اب رو به نسبت دو به یک بین دو روستا تقسیم میکنه،متاسفانه آسیب های زیست محیطی باعث شده در چندسال اخیر باعث شده هرسال با رگبار بهاری سیلاب راه بیفته و آسیب به چاههای قنات‌های مسیر وارد کنه سال گذشته‌ قنات بهاباد تحت تاثیر سیل کلا مسدود شد
پرهام در تاریخ 10 تیر 1402
قنات یوسف خان خلج از عجایب این مهندسی است که بجای کویر در کوهستان حفر شده پدر منطقه ایل خلج ساوه خرقان قرار داره تونل های این قنات یک خودرو میتوانید حرکت کند متاسفانه شناخته شده نیست محاسبه شیب مناسب در مسیر کوهستانی پر از عوارض طبیعی بسیار سخته
امیر علی زارع کاریزی در تاریخ 10 تیر 1402
چی بگم از این غافلگیری این مسیر زیبا و کهن دست کندی که پخش مرکزی این نوار تر از داخل بخش روستای پدری بنده عبور میکند و من مر به دوران کودکی که مسافرت می رفتیم به روستای کاربران که این نام از موقعیت و آمیخته گی فرهنگی و تاریخی با کودکی پدرم و ما که خاطرات و خطرات قنات تعریف کردن و شگفت زده شدیم ممنون از گزارشتان و زحمتی که کشیدید.
پارسا در تاریخ 10 تیر 1402
مثل‌ حاکمان‌ فعلی‌‌ نبودن‌ که‌ یه‌ پیاده‌ رو ۱۵ساله‌ هنوز اسفالت‌ نکردن، پس‌ حاکمان‌ ظالم‌ درست‌ نیست
ثانی در تاریخ 11 تیر 1402
یادم هست قدیما نه لوله ای زیرزمین بود نه جوی آب سیمانی اینقدر نعمت آب وکشاورزی با برکت بود که تمام مالکان حاضرنبودند اسم فروش زمینهای کشاورزی خود به زبان بیاورند از وقتیکه لوله زیرزمین کردند و حیوانات وپرندگان از آب خوردن محروم کردند والله خداهم ناراحت شد و به نوبت آبهای زیرزمینی کم وخشک شد حالا دیگه میخان فکر راه اندازی قنات باشند اونهایی که قدیم کشاورزی داشتند میدونند که درست میگم وقتی خداوند قهرش بگیرد هیچ بنی بشری نمیتونه کاری کنه الان توی بیابونها نه مثل قدیم گنجشکی هست نه کفتر نه آهو ونه حتی حیوانات وحشی مثل ببروشیر وآهو وووووو همش بخاطر خشک شدن آبهای قناتها وتلمبه ها این وضعیت پیش اومد انشاالله که خداوند مهربان به بزرگواری خودش هرجوریکه صلاح میداند آبهای زیرزمینی مثل قدیم پُر برکت بفرمایند و کشاورزی ودامداری دوباره رونق پیدا کند
م. در تاریخ 11 تیر 1402
محیط کره زمین را از چه فرمولی محاسبه کردید؟
www.@. sanie. @kom. در تاریخ 11 تیر 1402
قنات مزرعه نوبندگان قدیما که مملواز آب بوده حیف وهزاران حیف والله مرحوم پدرم میگفت آب مزرعه نوبندگان چنان زیاد بود که اگر ماشین سنگین بابار می افتاد داخلش آب میبردش دیگه اون روزها فکرنکنم برگردد اگر خدا رحم کند و نظرش باشه انشاالله
محمد در تاریخ 11 تیر 1402
لایک دقت کردی همه این معماری های با شکوه مال دوره هخامنش وساسانی واشکانیه بعد اینا دیگه عقب موندیم از جهان
جبار در تاریخ 11 تیر 1402
با سلام ،شهرستان فسا هم قناتهای زیادی داشت ولی متأسفانه مجوزهای بی رویه در حفر چاهای عمیق باعث خشک شدن اکثر آنها شد ،یک قنات تاریخی در بالا دست شهر شش ده قرار دارد که آن هم بوسیله بی فکری مسولین در بالا دست آن تنگ تودج یک حلقه چاه عمیق حفر شده و آب این قنات زیبا بشدت کاهش پیدا کرده
محمد رضا در تاریخ 11 تیر 1402
با تشکر از نگارنده متن ، خیلی استفاده بردم . در استان آذربایجان شرقی شهرستان شبستر هم قنات‌های زیادی از نیاکانمان به یادگار مانده که متاسفانه به دلیل عدم توجه بعضی از آنها از بین رفته یا به دلیل حفر چاه عمیق خشک شده اند . با این حال یکی از قناتها از شهرت خاصی برخوردار است . قنات قره کهریز که از کوه‌های میشو سرچشمه می‌گیرد و آب آن صدها و بلکه هزاران ساله باغات سرسبز شندآباد را آبیاری می‌کند، چون دهنه قنات در کنار جاده ترانزیتی شبستر به‌ سلماس واقع شده ، باعث گردیده مکانی تفریحی و گردشگری در کنار قنات شکل بگیرد و سالانه صدها هزار مسافر از آب گوارا و بسیار بسیار خنک آن سیراب شوند . من به عنوان یک شندآبادی هم با غرور و احترام و تکریم از پدرانمان که این کهریز را از خود به یادگار گذاشتند یاد میکنم و هم از مسئولین تمنا دارم در حفظ و نگهداری این کهن یادگارها جدی و کوشا باشند . (مظلوم پرست )
سلیم در تاریخ 11 تیر 1402
قنات شوکت آباد بیرجند یک‌تنه باعث ایجاد پادگان ارتش‌ شده. سه ماه خدمت سربازی ام را اونجا سپری کردم.
محمد در تاریخ 12 تیر 1402
سلام . قنات بسیار راهکار خوبی هست برای سرزمین‌های کم آب ، چند تا ویژگی خاص داره ، اول اینکه حفر قنات خودش باعث جذب آب‌های سطحی در فصل بارندگی میشه ، یعنی اون حفره ها هر کدومشون میتونند در فصل پر آب ، آب بیشتری را به داخل زمین جذب کنند و از ایجاد سیل آب و روان آب جلوگیری کنند . یکی دیگر از ویژگی‌های مثبت قنات عدم تبخیر سطحی آب به دلیل تابش مستقیم نور خورشید هست . دیگر ویژگی قنات طول مسیری هست که در عمق زمین طی میکنه و تاثیرات سطحی بر روی آن ناچیز هست ، یعنی میزان شیب آب و هدایت اون به سمت جاذبه زمین دست طراح هست . مثلا شما ۱۰۰ کیلومتر قنات در نطر بگیرید که از نقطه مبدا که سطح آب در اون ممکنه مثلا ۱۰ متر باشه تا نقطه مقصد بنا به تاثیرات سطحی ممکنه به ۱۰۰ بلکه به صدها متر برسه ، برای پمپاژ آب در چنین شرایطی نیاز به انرژی فراوانی هست ، ولی به لطف حفر قنات میشه اون را طوری طراحی کر که فشار آب از خود نیروی جاذبه زمین آب رو به مقصد روانه کنه بدون نیاز به صرف انرژی مازاد
میثم در تاریخ 13 تیر 1402
خدا لعنتش کنه اونایی رو که دونسته یا ندونسته به مردم گفتند مگر احمق هستید که از چاه افقی(قنات) استفاده می کنید! بیایید به جاش چاه را عمودی حفر کنید که اینجوری خیلی راحت‌تر و بهتر و سریعتر است، اما ...
اصغر روحناهی اقدم در تاریخ 16 تیر 1402
قنات های ما همگی از بین رفتند در شهرستان مرند یکی دوقنات زنده داریم

ثبت دیدگاه