آرامگاه کمالالملک در نیشابور یکی از آثار شاخص معماری معاصر ایران است که توسط هوشنگ سیحون طراحی شده و در سال ۱۳۴۲ ساخته شده است. طراحی این بنا تلفیقی از معماری سنتی ایرانی، هندسهی مدرن و هنر کاشیکاری ایرانی است. دربارهی نقوش و طراحی آرامگاه میتوان اینگونه نوشت:
ساختمان آرامگاه از طاقهای متقاطع و قوسهای بلند و منحنی تشکیل شده که حالتی سیال و سبک به فضا میدهند. این فرمها برخلاف معماری سنگین آرامگاههای سنتی، نوعی سبکی و حرکت بصری ایجاد میکنند؛ انگار بنا در دل باغ شناور است. سیحون در طراحی از فرمهای هندسی و ریتم تکرارشونده استفاده کرده تا هماهنگی میان معماری و طبیعت باغ حفظ شود.
یکی از مهمترین ویژگیهای آرامگاه، کاشیکاریهای فیروزهای و لاجوردی آن است. نقوش بهکاررفته بیشتر از الگوهای هندسی و تزیینات سنتی ایرانی–اسلامی الهام گرفتهاند. این نقوش با تکرار منظم اشکال لوزی و ستارهمانند، حس تقارن، نظم و بینهایت را القا میکنند؛ مفهومی که در هنر ایرانی جایگاه مهمی دارد.
رنگهای آبی، فیروزهای و سفید نیز یادآور معماری آرامگاهها و بناهای تاریخی خراسان هستند و نوعی آرامش و معنویت به فضا میبخشند. پوشش کاشیها در زیر قوسها باعث شده بیننده هنگام ورود، احساس حضور در فضایی هنری و روحانی داشته باشد.
طرح باز و چندقوسی آرامگاه را میتوان نمادی از گشودگی، هنر و جاودانگی دانست. از آنجا که کمالالملک نقاشی برجسته بود، این بنا نیز مانند یک اثر هنری طراحی شده؛ جایی که نور، رنگ، هندسه و فضا با هم ترکیب شدهاند. همچنین نزدیکی آرامگاه به آرامگاه عطار نیشابوری باعث شده طراحی آن با فضای فرهنگی و تاریخی منطقه هماهنگ باشد.