پروانه‌ها در خانه مستوفی‌الممالک هیچ‌وقت پرواز نمی‌کنند؛ آن‌ها سال‌هاست روی دیوارها و سقف عمارتی قدیمی در محله سنگلج تهران جا خوش کرده‌اند و به یکی از متفاوت‌ترین جلوه‌های تزئینی این خانه تاریخی تبدیل شده‌اند. نقش پروانه‌هایی که در میان تزئینات داخلی بنا دیده می‌شوند، فضایی خیال‌انگیز ساخته‌اند؛ انگار طبیعت راه خود را به معماری باز کرده و رد ظریف بال‌هایش را برای همیشه بر دیوارها به یادگار گذاشته است.
اما پشت این زیبایی، سرنوشت تلخی پنهان شده است؛ خانه‌ای که روزگاری محل زندگی یکی از رجال مهم سیاسی ایران بود، حالا سال‌هاست پشت درهای بسته رها شده و در گذر زمان، فرسودگی و تخریب به جان آن افتاده است. عمارتی با این همه جزئیات منحصربه‌فرد که به‌جای مرمت و احیا، آرام‌آرام در معرض نابودی قرار گرفته است.
خانه مستوفی‌الممالک از یادگارهای اواخر دوره قاجار است که به دستور میرزا حسن مستوفی‌الممالک، سیاستمدار شناخته‌شده سال‌های پس از مشروطه، در زمین‌های خانوادگی او و در گذر مستوفی ساخته شد. او فرزند میرزا یوسف آشتیانی، صدراعظم ناصرالدین‌شاه، بود و از همان کودکی عنوان مستوفی‌الممالک را به ارث برد.
این خانه در گذشته در میان باغی به وسعت تقریبی ۵۰ هزار مترمربع قرار داشت؛ اما با گذشت زمان، بخش بزرگی از باغ از میان رفت و امروز تنها حدود ۱۷۰۰ مترمربع از عرصه آن باقی مانده است.
اهمیت این عمارت فقط به تاریخ خانوادگی و معماری آن محدود نمی‌شود. خانه مستوفی‌الممالک با حضور در آثار سینمایی و تلویزیونی مانند «سلطان صاحبقران»، «عروسی خوبان» و «دلشدگان» به یکی از لوکیشن‌های آشنای تاریخ تصویری ایران تبدیل شده است.
این بنا در سال ۱۳۵۶ در فهرست آثار ملی ایران ثبت شد و پس از انقلاب به مالکیت شرکت پست درآمد. با وجود اعلام طرح‌هایی برای مرمت و احیای آن، خانه همچنان در وضعیت نامناسبی قرار دارد و بازدید عمومی از آن ممکن نیست. پروانه‌های نقش‌بسته بر دیوارهای این عمارت، حالا بیش از هر زمان دیگری یادآور زیبایی‌هایی هستند که اگر برای نجاتشان کاری نشود، ممکن است برای همیشه زیر غبار فرسودگی و تخریب ناپدید شوند.