«حوضخانه» یکی از فضاهای شاخص معماری ایرانی است که در پیوند مستقیم با مسیر قناتها شکل میگرفت؛ فضایی هشتضلعی با سقف فیلپوش و کلاهفرنگی که فراتر از یک عنصر ساختمانی، سازوکاری برای زیستن با اقلیم به شمار میآمد.
در این ساختار، آب تنها جریان نداشت؛ حضورش به سازماندهنده فضا تبدیل میشد. حوضخانه نمونهای روشن از همنشینی مهندسی آب، اقلیم و معماری در سنت ایرانی است؛ جایی که قنات از یک زیرساخت پنهان، به تجربهای فضایی و بخشی از هویت معماری بدل میشود.
عکس منتشر شده مربوط به حوضخانه عمارت گلستان است که توسط استاد کمالالملک به تصویر کشیده شده.