چهار دهه از اکران «اجارهنشینها» گذشته، اما کافی است دوباره به قابهای آن برگردیم تا ببینیم چرا بعضی فیلمها با گذشت زمان نهتنها کهنه نمیشوند، بلکه هر بار جزئیات تازهای برای کشفکردن دارند.
شاهکار داریوش مهرجویی فقط قصه چند خانواده و ماجرای یک ساختمان فرسوده نیست؛ در این فیلم، خود خانه هم یکی از شخصیتهای اصلی روایت است؛ ساختمانی که ترکهایش، خرابیهایش، اتاقهایش و حتی سبک زندگی آدمهایی که در آن ساکناند، بخشی از داستان را تعریف میکند.
به همین دلیل، «اجارهنشینها» را میشود از زاویه معماری و دکوراسیون هم دوباره تماشا کرد؛ جایی که هر خانه، تصویری از صاحبش است و وسایل و چیدمان داخلی، به اندازه دیالوگها درباره شخصیتها حرف میزنند.
خانه عباسآقا، کاسب قدیمی و سنتی فیلم، یکی از همین نمونههاست؛ فضایی با حالوهوای خانههای ایرانی که در آن عناصر چوبی، فرش، وسایل قدیمی و جزئیات تزئینی، فضایی صمیمی و در عین حال باشکوه میسازند؛ دکوراسیونی که یادآور سلیقه سنتی ایرانی و خانههایی است که هویتشان را از فرش، صنایعدستی، چوب، پارچه و اشیای خاطرهانگیز میگرفتند.
حتی موقعیت ساختمان هم به جذابیت آن اضافه میکند. نمای بیرونی فیلم در محدوده ستارخان و برق آلستوم فیلمبرداری شده؛ منطقهای که در قابهای فیلم، بسیار خلوتتر و کمساختوسازتر از تصویری است که امروز از این بخش تهران میشناسیم.
شاید همین ترکیب قصه، آدمها، خانه و نگاه دقیق مهرجویی به جزئیات است که «اجارهنشینها» را بعد از ۴۰ سال همچنان دیدنی نگه داشته؛ فیلمی که حتی دکورش هم چیزی برای گفتن دارد.