آرامگاه سعدی ترکیبی از معماری ایرانی و مدرن

یکم اردیبهشت روز بزرگداشت سعدی شیرازی، شاعر و نویسنده نام آشنای ایران است. شهرت او بیش تر به خاطر نظم و نثر آهنگین، گیرا و قوی اوست. جایگاه او در ادبیات فارسی تا حدی است که اهالی ادب به او لقب استاد سخن و شیخ اجل داده‌اند. آثار معروفش کتاب گلستان، بوستان، غزلیات و دیوان اشعار اوست که به این سه اثر کلیات سعدی می‌گویند. در ادامه نگاهی می اندازیم به معماری و بنای یادبود استاد سخن ایران زمین.

موقعیت مکانی آرامگاه سعدی در شیراز

آرامگاه سعدی معروف به سعدیه محل زندگی و دفن شاعر برجسته پارسی‌گوی یکی از جاذبه های گردشگری شهر زیبای شیراز است. این آرامگاه در انتهای خیابان بوستان و کنار باغ دلگشا در دامنه کوه در شمال شرق شیراز قرار دارد. در اطراف مقبره، قبور زیادی از بزرگان دین وجود دارند که بنا به وصیت خود، در آن جا مدفون شده‌اند از جمله مهم ترین‌های آن می‌توان شوریده شیرازی را نام برد که آرامگاهش به وسیله رواق به آرامگاه سعدی متصل شده‌است. آرامگاه شیخ مشرف الدین بن مصلح الدین سعدی شیرازی در تاریخ ۲۰ آبان ۱۳۵۳ به شماره ثبت ۱۰۱۰٫۳ در انجمن آثار ملی به ثبت رسیده‌است.

در 25 فروردین ماه، روز بزرگداشت عطار نیشابوری شاعر و عارف ایرانی چیدانه شما را با معماری آرامگاه عطار نیشابوری در گذر زمان آشناکرده بود. این بار با چیدانه همراه شوید و در سعدیه گشتی بزنید.

ز خاک سعدی شیراز بوی عشق آید               هزار سال پس از مرگ او گرش بویی

تاریخچه آرامگاه سعدی

این مکان در ابتدا خانقاه سعدی بوده که اواخر عمرش را در آن جا می‌گذراند و او را پس از مرگ در همانجا دفن کرده اند. برای اولین بار در قرن هفتم توسط شمس‌الدین محمد صاحب‌دیوانی وزیر معروف اباقاخان، مقبره‌ای بر فراز قبر سعدی ساخته شد. در سال ۹۹۸ به حکم یعقوب ذوالقدر، حکمران فارس، خانقاه شیخ ویران گردید و اثری از آن باقی نماند. در سال ۱۱۸۷ ه. ق. به دستور کریمخان زند، بنایی معروف به عمارتی ملوکانه از گچ و آجر بر بالای مزار سعدی بنا گردید.

مطلب پیشنهادی : باغ های شیراز، تکه هایی کوچک از بهشت (2)

این بنا در دوره قاجاریه (سال ۱۳۰۱) توسط فتحعلی‌خان صاحب‌دیوان مرمت شد و چند سال بعد نیز حبیب‌الله‌خان قوام‌الملک دستور تعمیر و ترمیم قسمتی از بنا را صادر کرد، و تولیت آن به آخوند ملا زین‌العابدین شیرازی سپرده شد. بنایی که در زمان کریم خان ساخته شده بود تا سال ۱۳۲۷ ه. ش. برپا بود. در سال ۱۳۲۹ توسط علی‌اصغر حکمت و انجمن آثار ملی ایران، بنای کنونی به جای ساختمان قدیمی ساخته شد و مراسم افتتاح رسمی آن در اردیبهشت ماه ۱۳۳۱ برگزار گردید. که این بنا با اقتباس از کاخ چهل ستون و تلفیقی از معماری قدیم و جدید ایرانی توسط محسن فروغی ساخته شد.

مطلب پیشنهادی : ۴ خانه از جنس تاریخ پرافتخار ایران

مهندس محسن فروغی معمار مدرنیستی بود که به تاریخ و پیشینه فرهنگ و معماری ایران عشق می ورزید. عقیده او این بود که رابطه ساختمان ها را از نظر سبک و شکل می توان به دو دسته تقسیم کرد: رابطه ظاهری و رابطه حقیقی. برای فروغی، رابطه ظاهری به مانند ساختمان های ساخته شده در ابتدای دوره شکل گیری معماری ساسانی است که با الگوبرداری از معماری هخامنشی درصدد خلق شباهت بین معماری ساسانی و هخامنشی بودند. 

ورودی مجموعه در راستای ورودی آرامگاه است که معمار آن آندره گدار فرانسوی است. طرح آرامگاه سعدی در شیراز، در سال 1330 به اتمام رسید. مهندس فروغی طرح آرامگاه را با همکاری علی اکبر صادق با الهام گرفتن از عناصر معماری سنتی ایران، طراحی کرده بود که در گزارش انجمن ملی در توصیف عمومی آرامگاه چنین آمده است:

مطلب پیشنهادی : هوشنگ سیحون، معمار معاصر بناهای ماندگار

ایده و طرح آرامگاه سعدی

طرح معماری این مجموعه، از یک ایوان ستون دار بلند و یک رواق کشیده تشکیل شده است که به صورت یک «L» سازماندهی شده اند. در محل برخورد ایوان و رواق یک گنبد تعبیه شده که مقبره سعدی در آن قرار دارد و بر فراز آن گنبد، کاشی فیروزه فامی می درخشد. ایوان اصلی ستون دار که در امتداد مسیر اصلی ورودی قرار دارد، مرتفع و با سقفی صاف است، در حالی که رواق مزبور، کوتاه تر و متشکل از شماری دهانه قوسی شکل است.

مطلب پیشنهادی : نیاکان اسپاهای مدرن امروزی در گرمابه های باستانی

در وسط حیاط دو حوض مستطیل شکل، با جهت شمالی - جنوبی در دو طرف محوطه آرامگاه قرار دارد و حوض دیگری در جهت شرقی - غربی در مقابل ایوان اصلی بنا واقع شده‌ است. البته در جلوی رواق آرامگاه سعدی، حوض دیگری قرار دارد که در آن سکه به نشان گرفتن حاجت می‌اندازند.

همچنین آب قنات مخصوص سعدی، درون آبنمای موسوم به حوض ماهی در زیرزمین این مجموعه جریان دارد. در طرح آرامگاه سعدی، عناصر معماری ایرانی مانند ایوان و گنبد، با ظرافت تمام به زبان مدرن بیان شده اند. ترکیب ستون ها، فرم خالص گنبد با تک رنگ فیروزه ای و ترکیب آزاد فضاها از عواملی هستند که ماهیتی مدرن به این ساختمان بخشیده اند.

 از سوی دیگر کاربرد کاشی و عناصری مانند گنبد و قوس، کیفیتی ایرانی به مجموعه داده است. ایوانی با ستونهای چهار ضلعی بلند با تزئینات کاشی کاری در جلو بقعه واقع شده است و گنبد کاشی فیروزه فام بر فراز بقعه جلوه خاصی دارد.

مطلب پیشنهادی :  یادگارهای شیخ بهایی به تاریخ

کاشی کاری های آرامگاه سعدی

درون بقعه کتیبه هایی کاشی کاری حاوی منتخباتی از گلستان و بوستان و لوحه ای که تاریخچه ساختمان را معلوم می سازد، دیوارها را زینت بخشیده است.ساختمان کاخ نیاوران نیز از جمله آثار متاخر فروغی است که در عرصه کاخ های ییلاقی شاهان قاجار برپا شده است. 

در طرح جدید آرامگاه سعدی پس از خرید و تخریب خانه‌های اطراف، آرامگاه دارای محوطه‌ای در حدود ۱۰۳۹۵ متر مربع شد. محوطه باغ به سبک ایرانی گل کاری، درختکاری و باغچه بندی شده‌است. شکوه باغ های ایرانی از گذشته تا امروز بر هیچ کس پوشیده نبوده است.

اگر به ادیبان و شاعران ایرانی علاقه دارید می توانید مطالب زیر را دنبال نمایید:

 

لاله داورپناه
نویسنده: لاله داورپناه

کارشناس محتوا طراح پروژه‌های معماری، دکوراسیون داخلی و فضای سبز سوابق کاری در چیدانه: عضو تیم تحریریه وب سایت چیدانه - نویسنده و ادیتور عضو تیم تحریریه وب سایت چیدانه - ادمین شبکه های اجتماعی دبیر تحریریه مجله منزل سردبیر مجله منزل مدیر دپارتمان تولیدات چندرسانه ای وبسایت چیدانه مدیر آموزش آکادمی چیدانه سوابق تحصیلی: فارغ التحصیل کاردانی معماری از موسسه آموزش عالی آپادانا- شیراز فارغ التحصیل کارشناسی معماری از موسسه آموزش عالی میرداماد- گرگان دانش آموخته دوره عالی تکنولوژی معماری از قطب علمی معماری دانشگاه تهران دانشجوی کارشناسی ارشد معماری منظر در دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب

more_horiz
مطالب پیشنهادی
باغ های شیراز ، تکه هایی کوچک از بهشت (2)

باغ های شیراز ، تکه هایی کوچک از بهشت (2)

تندیس مفاخر ایرانی در مقر اصلی سازمان ملل در وین اتریش

تندیس مفاخر ایرانی در مقر اصلی سازمان ملل در وین اتریش

آرامگاه سعدی ترکیبی از معماری ایرانی و مدرن

آرامگاه سعدی ترکیبی از معماری ایرانی و مدرن

کسب و کارها پیشنهادی
چمن مصنوعی اطلس چمن گستر certificate
چمن مصنوعی اطلس چمن گستر

چمن مصنوعی اطلس چمن گستر

شرکت معماری پرسیاه طرح پردازان certificate
شرکت معماری پرسیاه طرح پردازان

شرکت معماری پرسیاه طرح پردازان

دفتر معماری و دکوراسیون داخلی دیزنو دیزاین/معمار مسئول: هدا هنردوست certificate
دفتر معماری و دکوراسیون داخلی دیزنو دیزاین/معمار مسئول: هدا هنردوست

دفتر معماری و دکوراسیون داخلی دیزنو دیزاین/معمار مسئول: هدا هنردوست

نظرات (0)

برای ثبت نظر ابتدا وارد حساب کاربری خود شوید.

از شنبه تا چهارشنبه ساعت 9 تا 17 پاسخگوی شما هستیم 021-23051173 support_agent